İhlas Suresi سورة الإخلاص

Sure hakkında

Surenin adı metninde geçmez. “İhlâs”, inancı her türlü şirkten arındırıp yalnızca Allah'a yönelmek demektir. Sure, Allah'ın birliğini saf ve katıksız bir şekilde anlattığı ve onu okuyup benimseyeni şirkten kurtardığı için bu adı almıştır. Ayrıca “Tevhid”, “Samed” ve ilk ayetinden dolayı “Kul hüvallâhü ehad” gibi adlarla da anılır.

Sure 4 ayettir. Mushafta 112. sırada, Kur'an'ın 30. cüzünde yer alır; yaygın kabul gören iniş sıralamasında 22. suredir. Âlimlerin çoğunluğu Mekkî kabul etmiş, nüzul sebebiyle ilgili farklı rivayetlere dayanarak Medenî olduğunu söyleyenler de olmuştur.

Nüzulü

Tirmizî ve Ahmed b. Hanbel'de, müşriklerin Hz. Peygamber'den Rabbinin soyunu anlatmasını istemeleri üzerine surenin indiğini bildiren rivayetler vardır. Bu rivayetlerin sıhhati hakkında farklı değerlendirmeler bulunur; Tirmizî, sahâbî adı zikredilmeyen mürsel aktarımı daha doğru kabul etmiştir.

Bazı rivayetlerde bu soruyu soranların Medine yahudileri veya hıristiyanlar olduğu belirtilir; surenin Medenî olduğunu söyleyenler bu rivayetlere dayanır. Hangi topluluk tarafından sorulmuş olursa olsun sure, Allah'ı yaratılmışlara benzeten ve O'na soy, eş veya çocuk isnat eden bütün tasavvurları reddeden kesin ve açık bir cevaptır. Bu yönüyle sure, Hz. Peygamber'in tebliğ ettiği Allah inancını en kısa ve en açık biçimde ortaya koyar.

Konusu

Sure, Hz. Peygamber'e “De ki: O Allah birdir” buyrularak başlar. Burada geçen “ehad” kelimesi, Allah'ın zatında, sıfatlarında ve fiillerinde eşi, benzeri ve parçası olmayan tek varlık olduğunu ifade eder.

İkinci ayette Allah'ın “Samed” olduğu bildirilir. Samed, her şeyin kendisine muhtaç olduğu, kendisi ise hiçbir şeye muhtaç olmayan, her ihtiyaçta kendisine yönelinen demektir.

Üçüncü ayette O'nun doğurmadığı ve doğurulmadığı bildirilir. Bu ifade, Allah'a çocuk isnat eden veya O'nu bir soydan gelmiş gibi düşünen bütün inançları reddeder.

Sure, hiçbir şeyin O'na denk olmadığı bildirilerek sona erer. Böylece dört kısa ayette, İslâm'ın temeli olan tevhid inancı bütün yönleriyle özetlenmiş olur. Bu yüzden sure, Allah'ı tanımanın ve O'nu doğru bilmenin özlü bir ifadesi olarak kabul edilmiştir.

Fazileti

Buhârî'de Ebû Saîd el-Hudrî'den, Müslim'de Ebü'd-Derdâ ve Ebû Hüreyre'den nakledildiğine göre Hz. Peygamber, bu surenin Kur'an'ın üçte birine denk olduğunu bildirmiştir. Âlimler bunu, Kur'an'ın ana konularından biri olan tevhidi özlü bir şekilde ifade etmesiyle açıklamışlardır.

Buhârî ve Müslim'de Hz. Âişe'den nakledildiğine göre, namazda kıraatini her defasında bu sureyle bitiren bir sahâbî, bunun sebebini “Bu, Rahmân'ın sıfatıdır; onu okumayı seviyorum” diye açıklamış; Hz. Peygamber de “Ona, Allah'ın da kendisini sevdiğini haber verin” buyurmuştur.

Hz. Peygamber'in her gece yatarken İhlâs, Felak ve Nâs surelerini okuyup avuçlarına üflediği ve vücudunu meshettiği de Buhârî'de nakledilir.

Sure bilgileri Yasin Suresi uygulaması için hazırlanmıştır.