Kabir Ziyaretinde
Kabristana girince ya da kabirleri ziyaret edince söylenir.
السَّلَامُ عَلَيْكُمْ أَهْلَ الدِّيَارِ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ وَالْمُسْلِمِينَ، وَإِنَّا إِنْ شَاءَ اللَّهُ لَلَاحِقُونَ، أَسْأَلُ اللَّهَ لَنَا وَلَكُمُ الْعَافِيَةَ
Esselâmü aleyküm ehle'd-diyâri mine'l-mü'minîne ve'l-müslimîn, ve innâ inşâallâhu le lâhikûn, es'elullâhe lenâ ve lekümü'l-âfiyeh.
Ey bu yurtların mümin ve Müslüman sakinleri, selam size! İnşallah biz de size katılacağız. Allah'tan bizim için de sizin için de afiyet dilerim.
Kaynak: Müslim, Cenâiz (975); Büreyde rivayeti
Hadislerdeki Kabir Ziyareti Duaları
Bu sayfadaki dua, Peygamberimizin sahabesine mezarlığa gittiklerinde söylemeleri için bizzat öğrettiği sözlerdir. Hadislerde aynı anlamda başka selam ve dualar da geçer.
Hz. Âişe anlatır: Bir gece Peygamberimiz, Allah'ın emriyle Bakî mezarlığına gidip orada yatanlar için bağışlanma diledi. Hz. Âişe “Onlara nasıl diyeyim?” diye sorunca ona şöyle demesini öğretti: “Es-selâmü alâ ehli'd-diyâri mine'l-mü'minîne ve'l-müslimîn, ve yerhamullâhu'l-müstakdimîne minnâ ve'l-müste'hirîn, ve innâ inşâallâhu biküm le lâhikûn.” Anlamı: Selam, bu yurtların mümin ve Müslüman sakinlerine. Allah bizden önce gidenlere de sonra gelecek olanlara da rahmet etsin. İnşallah biz de size katılacağız (Müslim, Cenâiz 974).
Yine Hz. Âişe'nin anlattığına göre Peygamberimiz, kendisinde kaldığı gecelerin sonunda Bakî'ye gider, onlara selam verir ve “Allâhümmağfir li ehli Bakîi'l-ğarkad” (Allahım, Bakîu'l-ğarkad'da yatanları bağışla) diye dua ederdi (Müslim, Cenâiz 974).
İbn Abbas'tan gelen “Es-selâmü aleyküm yâ ehle'l-kubûr, yağfirullâhu lenâ ve leküm, entüm selefünâ ve nahnü bi'l-eser” (Selam size ey kabirlerde yatanlar. Allah bizi de sizi de bağışlasın. Siz bizden önce gittiniz, biz de arkanızdan geliyoruz) duası da yaygındır. Tirmizî bu rivayet için “hasen garîb” demiş, Elbânî ise zayıf saymıştır (Tirmizî, Cenâiz 1053).
Kabir Ziyareti Nasıl Yapılır?
Peygamberimiz ilk zamanlarda yasakladığı kabir ziyaretine sonra izin vermiş ve kabirlerin ziyaret edilmesini, ölümü hatırlattığı için tavsiye etmiştir (Müslim, Cenâiz 976, 977). Ziyaretin amacı hem ölüye dua etmek hem de ziyaret edenin kendi sonunu düşünmesidir. Türkçedeki “mezar” kelimesi de Arapçada “ziyaret edilen yer” anlamına gelir. Diyanet'in İslam İlmihali'ne ve Din İşleri Yüksek Kurulu'nun açıklamalarına göre ziyaretin edebi şöyledir:
- Mezarlığa girince bu sayfadaki selam duası okunur.
- Kıbleye ya da ölünün yüzüne dönülerek dua edilir, onun için bağışlanma dilenir.
- Kur'an'dan bilinen sureler okunup sevabı ölülere bağışlanır. Diyanet'in İslam İlmihali'ne göre bu sevaptan ölüler yararlanır.
- Kabirlerin üzerine oturulmaz ve basılmaz. Peygamberimiz kabirlerin üzerine oturmayı ve onlara doğru namaz kılmayı yasaklamıştır (Müslim, Cenâiz 972).
- Mezar taşları öpülmez, yüze sürülmez. Ölüden bir şey istenmez, yalnız Allah'tan istenir. Din İşleri Yüksek Kurulu'na göre mum yakmak, bez bağlamak, kabir başında kurban kesmek gibi uygulamalar tevhid inancıyla bağdaşmaz.
- Yüksek sesle ağlamak ve feryat etmek ziyaret edebine uymaz. Sessizce dökülen gözyaşı ise kınanmaz; Peygamberimiz annesinin kabrini ziyaret ettiğinde ağlamış, yanındakileri de ağlatmıştır (Müslim, Cenâiz 976).
Kadınlar Kabir Ziyareti Yapabilir mi?
Diyanet'in İslam İlmihali'ne göre kabir ziyareti erkekler için olduğu gibi kadınlar için de menduptur. Din İşleri Yüksek Kurulu da Peygamberimizin ziyaret iznini kadın erkek ayırmadan verdiğini hatırlatır.
Kabirleri ziyaret eden kadınları kınayan hadis için Tirmizî, bazı âlimlerin bunu ziyaret izninden önceye ait saydığını ve iznin erkekleri de kadınları da kapsadığını söylediğini nakleder (Tirmizî, Cenâiz 1056). Peygamberimiz Hz. Âişe'ye mezarlıkta okunacak selamı bizzat öğretmiş, bir kabrin başında çocuğu için ağlayan kadına da ziyareti yasaklamadan sabır tavsiye etmiştir (Buhârî, Cenâiz 1283; Müslim, Cenâiz 926). Ziyaretin feryat ve ağıta dönüşmemesi ise kadın erkek herkes için geçerli bir edeptir.
Sık Sorulan Sorular
Kabir ziyaretinde ne okunur?
Önce mezarlıktakilere selam verilir. Ardından Fâtiha, İhlâs, Yâsîn ya da bilinen başka sureler okunur, sevabı ölülere bağışlanır ve onlar için dua edilir. Okunacak sure belirlenmiş değildir. TDV İslâm Ansiklopedisi'nin “Kabir” maddesine göre Peygamberimizden ve sahabeden nakledilen, bir kısmı zayıf sayılan bazı rivayetlerde Yâsîn ve Fâtiha surelerinin okunması tavsiye edilmiştir.
Kabir ziyareti hangi gün yapılır?
Kabir ziyaretinin belirli bir vakti yoktur. Diyanet'in İslam İlmihali haftada bir, özellikle cuma ya da cumartesi, olmazsa bayram günlerinde ziyareti güzel bulur. Diyanet'in Hadislerle İslam'ı da ziyaretin yalnız yılın belli günlerine sıkışmamasını, ölümü hatırlama amacına uygun olarak daha sık ve tek başına da yapılmasını tavsiye eder.
Kabirdeki ölüden yardım istenir mi?
İstenmez. Ziyaretçi ölüden bir şey istemez, ölü için Allah'tan ister. Diyanet'in Hadislerle İslam'ına göre “İşlerinizde zorlandığınız zaman kabir ehlinden yardım dileyiniz” sözü güvenilir hiçbir hadis kaynağında yer almadığı hâlde hadis diye yayılmıştır.
Âdetli kadın kabir ziyareti yapabilir mi?
Evet. Din İşleri Yüksek Kurulu'na göre kadınların özel hâllerinde kabir ziyareti yapmasını yasaklayan bir ayet ya da hadis yoktur. Bu hâldeki kadın kabir ziyareti yapabilir, dua edebilir ve dua niyetiyle ezberindeki dua ayetlerini okuyabilir.