Uyanınca Okunacak Dua: Elhamdülillâhillezî Ahyânâ
Uykudan uyanınca söylenir.
الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي أَحْيَانَا بَعْدَ مَا أَمَاتَنَا، وَإِلَيْهِ النُّشُورُ
Elhamdü lillâhillezî ahyânâ ba'de mâ emâtenâ ve ileyhi'n-nüşûr.
Bizi öldürdükten sonra dirilten Allah'a hamd olsun. Dönüş O'nadır.
Kaynak: Buhârî, Daavât (6312, 6324); Müslim, Zikir (2711); Huzeyfe ve Berâ b. Âzib rivayetleri
Elhamdülillâhillezî Ahyânâ Ne Demek?
Bu dua, yatarken söylenen “Bismikellâhümme emûtü ve ahyâ” sözünün uyanıştaki karşılığıdır. Huzeyfe, Ebû Zer ve Berâ b. Âzib'in rivayetlerinde ikisi birlikte geçer: Peygamberimiz yatarken Allah'ın adıyla öleceğini ve dirileceğini söyler, uyanınca da kendisini dirilten Allah'a hamd ederdi (Buhârî, Daavât 6325; Müslim, Zikir 2711). Yatma duası sitemizde ayrı bir sayfada yer alır.
Uykuya ölüm, uyanmaya diriliş denmesi mecazdır. İbn Hacer'in Fethu'l-bârî'de naklettiğine göre Tîbî bunu şöyle açıklar: Hayatın asıl faydası Allah'ın rızasını aramaktır; uyuyan kişi bundan uzak kaldığı için ölü gibidir. Uyanan kişi bu imkâna yeniden kavuştuğu için Allah'a hamd eder.
Duanın son kelimesi olan “nüşûr”, İbn Hacer'in açıklamasına göre kıyamet günü diriliştir. Kur'an bu kelimeyi aynı anlamda kullanır: “Ölülerin yeniden dirilmesi de böyle olacaktır.” (Fâtır 35:9). “Ve ileyhi'n-nüşûr” sözü Mülk suresinin 15. ayetinin sonunda da aynen geçer.
Uyanınca Okunan Diğer Dualar ve Sünnetler
Uyanışın ilk anları için sünnette başka kısa sözler ve davranışlar da vardır:
- “Elhamdü lillâhillezî âfânî fî cesedî ve redde aleyye rûhî ve ezine lî bi zikrih” (Bedenime afiyet veren, ruhumu bana geri veren ve onu anmama izin veren Allah'a hamd olsun). Ebû Hüreyre'nin rivayetinde uyanınca söylenmesi öğütlenir (Tirmizî, Daavât 3401; Tirmizî hasen demiştir).
- Gece uyanınca tevhid, hamd, tesbih ve tekbir cümlelerini söyleyip dua etmek: Ubâde b. Sâmit'in rivayetine göre bu duaya icabet edilir (Buhârî, Teheccüd 1154). Bu sözler sitemizde tesbihata giriş sayfasında ele alınır.
- Allah'ı anmak, abdest almak ve namaz kılmak: Peygamberimiz, şeytanın uyuyan kişinin ensesine üç düğüm attığını; uyanıp Allah'ı anınca birinin, abdest alınca ikincisinin, namaz kılınca üçüncüsünün çözüldüğünü ve kişinin dinç, gönlü hoş olarak sabahladığını haber vermiştir (Buhârî, Teheccüd 1142; Müslim, Salâtü'l-müsâfirîn 776).
- Âl-i İmrân suresinin son on ayetini okumak: İbn Abbas, Peygamberimizin gece uyanınca eliyle yüzündeki uykuyu sildiğini, bu ayetleri okuduğunu, sonra abdest alıp namaza durduğunu anlatır (Buhârî, Vudû 183; Müslim, Salâtü'l-müsâfirîn 763). Bu ayetlerin içindeki “Rabbenâ mâ halakte hâzâ bâtılâ” duası sitemizde ayrı bir sayfadadır.
- Ağzı misvakla temizlemek: Peygamberimiz gece kalkınca ağzını misvakla temizlerdi (Buhârî, Vudû 245; Müslim, Tahâret 255).
- Elleri yıkamak: Peygamberimiz, uyanan kişinin elini abdest suyunun kabına sokmadan önce yıkamasını istemiştir, çünkü kişi elinin gece nerede kaldığını bilmez (Buhârî, Vudû 162).
Sık Sorulan Sorular
Uyanınca okunacak dua sadece sabah mı okunur?
Hayır. Rivayetlerin çoğunda “uyanınca” denir (Buhârî, Daavât 6314, 6325); bu yüzden gece ya da gündüz uykusundan uyanınca da söylenir. Bir rivayette “sabahlayınca” ifadesi geçer (Buhârî, Tevhîd 7394).
Uyanınca okunacak dua kaç kere okunur?
Rivayetlerde sayı yoktur; uyanınca bir kez söylenir.
Kötü rüya görüp uyanan ne yapar?
Câbir'in rivayetine göre hoşlanmadığı bir rüya gören kişi sol tarafına üç kez tükürür, üç kez şeytandan Allah'a sığınır ve yattığı yanı değiştirir (Müslim, Rü'yâ 2262). Uykuda korkan kişi için öğretilen dua sitemizde ayrı bir sayfada yer alır.
Uyanınca okunan dua Türkçe söylenebilir mi?
Evet. Dua her dilde yapılabilir. Arapça sözleri bilmeyen kişi uyanınca Allah'a kendi diliyle hamd ederek aynı şükrü dile getirir; ezberlemek isteyen için de dua kısa ve kolaydır.