Rabbenâ Etmim Lenâ Nûranâ
Müminlerin âhiretteki duası; dua âyetin sonundadır.
Tahrim Suresi 8. ayet
- 8
يَٓا اَيُّهَا الَّذ۪ينَ اٰمَنُوا تُوبُٓوا اِلَى اللّٰهِ تَوْبَةً نَصُوحاًۜ عَسٰى رَبُّكُمْ اَنْ يُكَفِّرَ عَنْكُمْ سَيِّـَٔاتِكُمْ وَيُدْخِلَكُمْ جَنَّاتٍ تَجْر۪ي مِنْ تَحْتِهَا الْاَنْهَارُۙ يَوْمَ لَا يُخْزِي اللّٰهُ النَّبِيَّ وَالَّذ۪ينَ اٰمَنُوا مَعَهُۚ نُورُهُمْ يَسْعٰى بَيْنَ اَيْد۪يهِمْ وَبِاَيْمَانِهِمْ يَقُولُونَ رَبَّـنَٓا اَتْمِمْ لَنَا نُورَنَا وَاغْفِرْ لَنَاۚ اِنَّكَ عَلٰى كُلِّ شَيْءٍ قَد۪يرٌ ﴿٨﴾
Ya eyyuhellezine amenu tubu ilallahi tevbeten nasuha, asa rabbukum en yukeffire ankum seyyiatikum ve yudhilekum cennatin tecri min tahtihel enharu, yevme la yuhzillahun nebiyye vellezine amenu meah, nuruhum yes'a beyne eydihim ve bi eymanihim yekulune rabbena etmim lena nurena vagfir lena, inneke ala kulli şey'in kadir.
Ey iman edenler! Samimi bir tevbe ile Allah'a dönün. Umulur ki Rabbiniz sizin kötülüklerinizi örter. Peygamberi ve Onunla birlikte iman edenleri utandırmayacağı günde Allah sizi, içlerinden ırmaklar akan cennetlere sokar. Onların önlerinden ve sağlarından (amellerinin) nûrları aydınlatıp gider de, «Ey Rabbimiz! Nurumuzu bizim için tamamla, bizi bağışla; çünkü sen her şeye kadirsin» derler.
Tevbe-i Nasuh Nedir?
Duanın geçtiği ayet, müminlere samimi bir tövbe ile Allah'a dönmelerini emreden bir cümleyle başlar. Bu tövbeye “tevbe-i nasûh” denir. Diyanet'in Kur'an Yolu tefsirine göre “nasûh” kelimesi “hâlis, katışıksız” anlamı taşıdığı gibi “düzeltici, onarıcı” anlamına da gelir; ayetteki ifade, tövbenin tam bir pişmanlığı ve o işe bir daha dönmeme kararlılığını içermesi gerektiğini gösterir.
Kurtubî kelimenin iki kökenini anar: mumdan arınmış saf bal için söylenen “nâsıh” ve dikiş anlamındaki “nisâha”. İkinci anlama göre tövbe, terzinin elbiseyi dikişle sağlamlaştırması gibi kulun itaatini sağlamlaştırır.
Hz. Ömer'e tevbe-i nasûh sorulduğunda “Kişinin kötü bir işten tövbe edip bir daha ona hiç dönmemesidir” demiştir (Taberî). Abdullah b. Mes'ûd'dan da aynı anlam nakledilir. İbn Kesîr bu sözün Peygamberimize nispet edilen rivayetinin zayıf olduğunu, sahabe sözü olarak gelen şeklinin daha sahih olduğunu belirtir. Hasan-ı Basrî'ye göre tevbe-i nasûh, günahı bir zamanlar sevdiğin kadar ondan nefret etmen ve onu hatırladıkça istiğfar etmendir (İbn Kesîr).
Tövbenin Şartları
İbn Kesîr âlimlerin tevbe-i nasûhu şöyle tarif ettiğini aktarır: günahı hemen bırakmak, geçmişte yapılana pişman olmak ve bir daha yapmamaya karar vermek. Günah bir insanın hakkıyla ilgiliyse o hakkı sahibine geri vermek de gerekir.
Hanefî âlimlerin itikatta izlediği İmam Mâtürîdî tevbe-i nasûhu şöyle açıklar: Kişinin yaptığı kötülüğe kalben pişman olması, bir daha yapmamaya azmetmesi, elini günahtan çekmesi, diliyle Allah'tan bağışlanma dilemesi; günahın zevkinde kullandığı bütün bedenini artık pişmanlıkta ve günahtan uzaklaşmada kullanması (Mâtürîdî, Te'vîlâtü'l-Kur'ân, Tahrîm 8; TDV İslâm Ansiklopedisi, “Tövbe”).
Pişmanlık tövbenin özüdür. Abdullah b. Mes'ûd, Peygamberimizin “Pişmanlık tövbedir” buyurduğunu bildirmiştir (İbn Mâce, Zühd 4252; Elbânî sahih). Ayetteki “umulur ki” ifadesi için İbn Kesîr ve Kurtubî, Allah'tan gelen “asâ” sözünün kesinlik bildirdiğini söyler.
“Nurumuzu Tamamla” İsteği
Ayet, müminlerin nurlarının önlerinden ve sağlarından koştuğu günü anlatır. Aynı gün Hadîd suresinde de tasvir edilir: Münafıklar müminlere “Bizi bekleyin, nurunuzdan bir parça ışık alalım” der ve kendilerine “Arkanıza dönün de bir ışık arayın!” denir (Hadîd 57:12-13).
İbn Kesîr'in Hadîd suresinde aktardığına göre Abdullah b. Mes'ûd nurun amellere göre verildiğini söyler: Kiminin nuru dağ gibi, kiminin hurma ağacı gibi, kiminin ayakta duran bir insan boyundadır; en azı ise başparmağında bir yanıp bir sönen nurdur. Hasan-ı Basrî'ye göre o gün mümine de münafığa da bir nur verilir; münafığın nuru söner, mümin de kendi nurunun sönmesinden korkar ve bu duayı eder (Taberî).
Taberî duanın ikinci kısmını, günahlarımızı ört ve onlar yüzünden bizi cezalandırarak rezil etme diye açıklar. Peygamberimiz de dünyada nur isterdi: İbn Abbas'ın anlattığına göre duasında kalbine, gözüne, kulağına, sağına, soluna, önüne, arkasına, üstüne ve altına nur verilmesini dilerdi (Buhârî, Daavât 6316; Müslim, Salâtü'l-müsâfirîn 763).
Sık Sorulan Sorular
Tevbe-i nasuh nasıl yapılır?
Günah hemen bırakılır, yapılana içtenlikle pişman olunur, bir daha yapmamaya karar verilir ve Allah'tan bağışlanma dilenir. Günah bir kulun hakkıyla ilgiliyse hakkı geri verilir ya da ondan helallik istenir. Tövbe için belli bir vakit ya da kalıp söz şart değildir; kişi kendi diliyle tövbe edebilir.
Tevbe-i nasuh duası var mı?
Tevbe-i nasûh belli bir dua değil, samimi ve kararlı bir tövbedir; her dille ve her sözle yapılabilir. Seyyidü'l-istiğfar ya da “Estağfirullâh ve etûbü ileyh” gibi sahih istiğfar sözleri de okunabilir; bunlar sitemizde ayrı sayfalardadır.
Tövbe ettikten sonra aynı günahı işleyen ne yapmalı?
Tövbenin kapısı ona da açıktır. TDV İslâm Ansiklopedisi'ne göre tövbede öncelik bir daha yapmamaya kesin karar vermektir; günah yine işlenirse tekrar pişman olup bir daha yapmamaya azmetmek gerekir.
Rabbena etmim lena nurena ne zaman okunur?
Ayette bu dua âhirette müminlerin dilinden aktarılır. Dünyada okumak için belli bir vakti ya da sayısı yoktur; Kur'an'dan bir dua olarak her zaman okunabilir. Tahrîm Kur'an'ın 66. suresidir ve bu ayet 28. cüzdedir.