Rabbenâ Tekabbel Minnâ İnneke Ente's-Semîu'l-Alîm
Hz. İbrâhîm ile Hz. İsmâil'in Kâbe'nin temellerini yükseltirken yaptığı dua.
Bakara Suresi 127-129. ayetler
- 127
وَاِذْ يَرْفَعُ اِبْرٰه۪يمُ الْقَوَاعِدَ مِنَ الْبَيْتِ وَاِسْمٰع۪يلُۜ رَبَّنَا تَقَبَّلْ مِنَّاۜ اِنَّكَ اَنْتَ السَّم۪يعُ الْعَل۪يمُ ﴿١٢٧﴾
Ve iz yerfeu ibrahimul kavaide minel beyti veismail rabbena tekabbel minna inneke entes semiul alim.
Bir zamanlar İbrâhim, İsmâil ile beraber Beytullah'ın temellerini yükseltiyor, (şöyle dua ediyorlardı:) Ey Rabbimiz! Bizden bunu kabul buyur, şüphesiz sen hakkıyla işiten ve hakkıyla bilensin.
- 128
رَبَّنَا وَاجْعَلْنَا مُسْلِمَيْنِ لَكَ وَمِنْ ذُرِّيَّتِنَٓا اُمَّةً مُسْلِمَةً لَكَۖ وَاَرِنَا مَنَاسِكَنَا وَتُبْ عَلَيْنَاۚ اِنَّكَ اَنْتَ التَّوَّابُ الرَّح۪يمُ ﴿١٢٨﴾
Rabbena vec'alna muslimeyni leke ve min zurriyyetina ummeten muslimeten leke ve erina menasikena ve tub aleyna, inneke entet tevvabur rahim.
Ey Rabbimiz! Bizi sana teslim olan iki kul, neslimizden de sana teslim olan bir ümmet eyle, bize ibadet usullerimizi göster, tevbemizi kabul et; zira, tevbeleri çokça kabul eden, çok merhametli olan ancak sensin.
- 129
رَبَّنَا وَابْعَثْ ف۪يهِمْ رَسُولاً مِنْهُمْ يَتْلُوا عَلَيْهِمْ اٰيَاتِكَ وَيُعَلِّمُهُمُ الْكِتَابَ وَالْحِكْمَةَ وَيُزَكّ۪يهِمْۜ اِنَّكَ اَنْتَ الْعَز۪يزُ الْحَك۪يمُ۟ ﴿١٢٩﴾
Rabbena veb'as fihim resulen minhum yetlu aleyhim ayatike ve yuallimuhumul kitabe vel hikmete ve yuzekkihim inneke entel azizul hakim.
Ey Rabbimiz! Onlara, içlerinden senin âyetlerini kendilerine okuyacak, onlara kitap ve hikmeti öğretecek, onları temizleyecek bir peygamber gönder. Çünkü üstün gelen, her şeyi yerli yerince yapan yalnız sensin.
Kâbe Yapılırken Edilen Dua
Buhârî'deki uzun rivayette İbn Abbas, Kâbe'nin yapılışını şöyle anlatır: Hz. İbrâhîm oğlu İsmâil'e, Allah'ın kendisine orada bir ev yapmasını emrettiğini söyledi ve ondan yardım istedi. İsmâil taş taşıdı, Hz. İbrâhîm duvarı ördü. Duvar yükselince İsmâil bir taş getirdi; Hz. İbrâhîm onun üzerinde durup yapıya devam etti. İkisi de bu sırada “Rabbenâ tekabbel minnâ inneke ente's-semîu'l-alîm” diyordu. Duvarları Kâbe'nin çevresinde dolaşarak örerken de aynı sözü söylemeye devam ettiler (Buhârî, Ehâdîsü'l-enbiyâ 3364). Saîd b. Cübeyr bu rivayeti, kendisine Makâm-ı İbrâhîm sorulduğunda anlatmıştır (İbn Kesîr).
Ayet de bir anı anlatır gibidir: İbrâhîm ile İsmâil Beytullah'ın temellerini “yükseltiyor” ve dua ediyordu. İbn Kesîr'e göre ikisi iyi bir işin içindeydi ve Allah'tan bunu kabul etmesini istiyordu.
Kabul istemek, işin kabul edilmeyeceğinden korkmayı da içerir. Mekkeli zâhit Vuheyb b. el-Verd bu ayeti okuyunca ağlar ve “Ey Rahmân'ın dostu, Rahmân'ın evinin direklerini yükseltiyorsun ve kabul edilmemesinden korkuyorsun” derdi. İbn Kesîr bunu, verdiğini kabul edilmemesinden korkarak veren müminleri anlatan ayetle birlikte anar (Mü'minûn 23:60). Hz. Âişe bu ayetteki kişilerin içki içen ve hırsızlık yapanlar olup olmadığını sorunca Peygamberimiz, onların oruç tutan, namaz kılan, sadaka veren ve bunların kabul edilmemesinden korkan kimseler olduğunu söylemiştir (Tirmizî, Tefsîr 3175; Elbânî sahih).
Bakara 128 ve 129: Teslimiyet, İbadet ve Bir Peygamber
Dua kabul isteğiyle bitmez. 128. ayette baba oğul, ikisinin de Allah'a teslim olmuş kullar, soylarından da teslim olmuş bir ümmet olmasını ister. Selâm b. Ebî Mutî'ye göre ikisi zaten Müslümandı; istedikleri bu hâlde sebattı. İkrime'ye göre Allah her iki isteğe de “Yaptım” diye cevap vermiştir (İbn Kesîr).
“Erinâ menâsikenâ” bize ibadet usullerimizi göster demektir. Kur'an Yolu tefsiri menâsik kelimesinin burada özellikle haccın rükünlerini, âdabını ve bunların yapıldığı yerleri ifade ettiğini belirtir.
İki peygamberin “tövbemizi kabul et” demesi üzerinde de durulmuştur. Kurtubî, bir kısım âlimin bunu sebat isteği olarak açıkladığını aktarır; kendisine göre daha güzel açıklama şudur: Menâsiki öğrenip Kâbe'yi yapan baba oğul, insanlara o yerlerin günahlardan arınma ve tövbe yerleri olduğunu göstermek istemişlerdir.
129. ayette soylarından, onlara ayetleri okuyacak, Kitabı ve hikmeti öğretecek ve onları arındıracak bir elçi gönderilmesini isterler. Kur'an Yolu tefsirine göre müfessirler bununla Peygamberimizin kastedildiğinde birleşir. Peygamberimiz de kendisini “babam İbrâhîm'in duası, Îsâ'nın müjdesi ve annemin gördüğü rüya” diye tanıtmıştır (Ahmed b. Hanbel, Müsned 17150, 22261). İbn Hibbân ve Hâkim bu rivayeti sahih saymış, Şuayb el-Arnaût da destekleyen rivayetlerle sahih kabul etmiştir. Hasan-ı Basrî ve Katâde ayetteki hikmeti sünnet diye açıklar (İbn Kesîr).
Namazdan ve Hayırlı İşlerden Sonra Okunması
Türkiye'de bu ayeti namazdan sonraki dualarda, hatim sonunda (sitemizdeki hatim duasında “ve tüb aleynâ” cümlesiyle birlikte geçer), kurban kesiminde ve bir hayır işi bitince “Allah kabul etsin” niyetiyle okumak bir gelenektir.
Peygamberimizden ve sahabeden gelen, yapılan işin kabulünü isteyen sözler ise şunlardır:
- Peygamberimiz sabah namazında selam verince faydalı ilim, temiz rızık ve kabul edilmiş amel isterdi (İbn Mâce, İkâmetü's-salât 925; Elbânî sahih). Bu dua sitemizde ayrı bir sayfada yer alır.
- Peygamberimiz kurbanını keserken “Bismillâh, Allahım, Muhammed'den, Muhammed'in ailesinden ve Muhammed'in ümmetinden kabul et” demiştir (Müslim, Edâhî 1967). Kurban duaları da sitemizde ayrı bir sayfada anlatılır.
- Cübeyr b. Nüfeyr'in anlattığına göre sahabe bayram günü karşılaşınca birbirine “Tekabbelallâhu minnâ ve minke” (Allah bizden de senden de kabul etsin) derdi. İbn Hacer bu haberin senedini hasen saymıştır (Fethu'l-bârî, Îdeyn).
Sık Sorulan Sorular
Rabbena tekabbel minna inneke entes semiul alim ne demek?
“Ey Rabbimiz! Bizden bunu kabul buyur, şüphesiz sen hakkıyla işiten ve hakkıyla bilensin” demektir (Bakara 2:127). Hz. İbrâhîm ile Hz. İsmâil bu sözü Kâbe'yi yaparken söylemiştir.
Rabbena tekabbel minna hangi surede?
Bakara suresinin 127. ayetindedir ve 1. cüzdedir. Dualarda arkasından okunan “ve tüb aleynâ inneke ente't-tevvâbu'r-rahîm” cümlesi 128. ayetin sonudur.
Rabbena tekabbel minna namazda okunabilir mi?
Evet. Hanefî mezhebinde namazın son oturuşunda salavattan sonra Kur'an'daki ve hadislerdeki dualara benzeyen bir dua okunur; bu ayet doğrudan bir Kur'an duası olduğu için orada okunabilir. Namaz dışında ise her zaman okunur.
Rabbena tekabbel minna kaç defa okunur?
Ayette ve bu sayfada anılan rivayetlerde bir sayı geçmez. Bir ibadetin ya da hayrın ardından kabul niyetiyle okumak yeterlidir.