Yasin Suresi

Rabbi Heb Lî Hukmen: Hz. İbrâhîm'in Duası

Hz. İbrâhîm'in hikmet, iyi anılma ve kalb-i selîm duası.

Tam ekran oku

Şuara Suresi 83-89. ayetler

  1. 83

    رَبِّ هَبْ ل۪ي حُكْماً وَاَلْحِقْن۪ي بِالصَّالِح۪ينَۙ ﴿٨٣﴾

    Rabbi heb li hukmen ve elhıkni bis salihin.

    Rabbim! Bana hikmet ver ve beni iyiler arasına kat.

  2. 84

    وَاجْعَلْ ل۪ي لِسَانَ صِدْقٍ فِي الْاٰخِر۪ينَۙ ﴿٨٤﴾

    Vec'al li lisane sıdkın fil ahırin.

    "Benden sonrakiler içinde, beni iyi dille anılanlardan eyle."

  3. 85

    وَاجْعَلْن۪ي مِنْ وَرَثَةِ جَنَّةِ النَّع۪يمِۙ ﴿٨٥﴾

    Vec'alni min veraseti cennetin naim.

    Beni, Naîm cennetinin vârislerinden kıl.

  4. 86

    وَاغْفِرْ لِاَب۪ٓي اِنَّهُ كَانَ مِنَ الضَّٓالّ۪ينَۙ ﴿٨٦﴾

    Vagfir li ebi innehu kane mined dallin.

    Babamı da bağışla (ona tevbe ve iman nasip et). Çünkü o sapıklardandır.

  5. 87

    وَلَا تُخْزِن۪ي يَوْمَ يُبْعَثُونَۙ ﴿٨٧﴾

    Ve la tuhzini yevme yub'asun.

    (İnsanların) dirilecekleri gün, beni mahcup etme.

  6. 88

    يَوْمَ لَا يَنْفَعُ مَالٌ وَلَا بَنُونَۙ ﴿٨٨﴾

    Yevme la yenfau malun ve la benun.

    O gün, ne mal fayda verir ne de evlât.

  7. 89

    اِلَّا مَنْ اَتَى اللّٰهَ بِقَلْبٍ سَل۪يمٍۜ ﴿٨٩﴾

    İlla men etallahe bi kalbin selim.

    Ancak Allah'a kalbi selîm (temiz bir kalp) ile gelenler (o günde fayda bulur).

Şuara Suresi'nde oku

Rabbi Heb Lî Hukmen Ne Demek?

Bu dua, Hz. İbrâhîm'in babası ve kavmiyle putlar hakkındaki konuşmasının sonunda gelir. Önceki ayetlerde o kendi Rabbini anlatır: Kendisini yaratan ve doğru yolu gösteren, yediren ve içiren, hastalandığında şifa veren, öldürüp dirilten ve hesap günü hatalarını bağışlamasını umduğu O'dur (Şuarâ 26:78-82). 83. ayette anlatmayı bırakır ve O'ndan istemeye başlar.

İlk istek “hukm”dür. İbn Abbas bunu ilim, İkrime akıl, Süddî peygamberlik diye açıklar (İbn Kesîr); Taberî de peygamberlik anlamını tercih eder. Kur'an Yolu tefsiri ise Hz. İbrâhîm'in bu duayı ettiğinde zaten peygamber olduğunu hatırlatır ve kelimeyi burada derin bilgi, doğru hüküm verme ve kavrama yeteneği diye açıklar.

“Ve elhıknî bi's-sâlihîn” (beni iyiler arasına kat) isteğini Kurtubî, benden önceki peygamberlerin derecesine kat diye; İbn Abbas da cennet ehline kat diye açıklar. Kur'an, Hz. İbrâhîm'in ahirette sâlihlerden olduğunu bildirir (Nahl 16:122; Ankebût 29:27). Aynı istek Hz. Yûsuf'un duasında da geçer (Yûsuf 12:101); o dua sitemizde ayrı bir sayfada yer alır. Peygamberimiz de Uhud'dan sonra ettiği uzun duada “Allahım, bizi Müslüman olarak öldür, Müslüman olarak yaşat ve rezil olmadan, fitneye düşmeden sâlihlere kat” demiştir (Ahmed b. Hanbel, Müsned 15492; Şuayb el-Arnaût senedi ceyyid).

Lisân-ı Sıdk: Sonrakiler Arasında İyi Anılmak

84. ayetteki “lisân-ı sıdk”ı Mücâhid ve Katâde güzel övgü diye açıklar (İbn Kesîr). İkrime'ye göre Allah bu isteği öyle kabul etmiştir ki yahudiler de hıristiyanlar da Hz. İbrâhîm'i kendilerinden sayar (Taberî). Kur'an ise onun ne yahudi ne de hıristiyan olduğunu, Allah'ı bir tanıyan dosdoğru bir Müslüman olduğunu bildirir (Âl-i İmrân 3:67).

Kurtubî bu duanın kabulünü salavatla ilişkilendirir: Peygamberimize salavat getiren herkes, özellikle namazda, Hz. İbrâhîm'i de anar. Kur'an Yolu tefsiri de Müslümanların namazda ve namaz dışında Salli ve Bârik dualarını okurken onu andığını belirtir. İbn Kesîr bu isteği, “Geriden gelecekler arasında ona (iyi bir nam) bıraktık: İbrahim'e selam! dedik” ayetleriyle birlikte anar (Sâffât 37:108-109).

Babası İçin Dua ve Kalb-i Selîm

86. ayette Hz. İbrâhîm babası için bağışlanma diler. Bu istiğfarın bir söze dayandığı ve babasının Allah düşmanı olduğu belli olunca ondan uzaklaştığı Tevbe suresinin 114. ayetinde bildirilir; sitemizdeki Rabbenağfirlî sayfasında da anlatılır.

Hemen ardından gelen “Diriltilecekleri gün beni mahcup etme” isteği, Buhârî'deki bir hadiste bu babayla birlikte anılır. Ebû Hüreyre'nin rivayetine göre Hz. İbrâhîm kıyamet günü babası Âzer ile karşılaşır; Âzer'in yüzünü karartı ve toz kaplamıştır. Hz. İbrâhîm ona “Sana bana karşı gelme dememiş miydim?” der. Babası “Bugün sana karşı gelmeyeceğim” der. Hz. İbrâhîm “Rabbim, diriltilecekleri gün beni mahcup etmeyeceğine söz vermiştin; rahmetten uzak düşen babamdan daha büyük mahcubiyet olur mu?” der. Allah da “Ben cenneti kâfirlere haram kıldım” buyurur (Buhârî, Ehâdîsü'l-enbiyâ 3350; Tefsîr 4769).

88 ve 89. ayetler o günü anlatır: O gün ne mal fayda verir ne evlat; ancak Allah'a kalb-i selîm ile gelen fayda bulur. Taberî kalb-i selîmi, Allah'ın birliği ve öldükten sonra dirilme konusunda şüpheden arınmış kalp diye açıklar. İbn Zeyd'e göre bu, şirkten arınmış kalptir; günahlardan ise kimse tamamen arınamaz (Taberî). Saîd b. Müseyyeb kalb-i selîmi sağlam kalp, yani müminin kalbi diye tanımlar; çünkü Kur'an münafıkların kalbinde hastalık bulunduğunu söyler (Bakara 2:10; İbn Kesîr).

Kur'an Hz. İbrâhîm'i de “Rabbine kalbi selîm ile geldi” diye anar (Sâffât 37:84). Kurtubî'nin aktardığına göre Urve, oğullarına lanet eden kimseler olmamalarını öğütlemiş, Hz. İbrâhîm'in hiçbir şeye lanet etmediğini hatırlatıp bu ayeti okumuştur.

Sık Sorulan Sorular

Rabbi heb li hukmen ve elhıkni bissalihin ne demek?

“Rabbim! Bana hikmet ver ve beni iyiler arasına kat” demektir (Şuarâ 26:83). Duanın devamında Hz. İbrâhîm sonrakiler arasında iyilikle anılmayı, Naîm cennetine vâris olmayı, babasının bağışlanmasını ve diriliş günü mahcup olmamayı ister.

Rabbi heb li hukmen hangi surede, kaçıncı ayet?

Şuarâ suresinin 83. ayetidir; dua 89. ayete kadar sürer ve 19. cüzdedir.

Kalb-i selim ne demek?

Selîm, arınmış ve sağlam demektir. Müfessirler kalb-i selîmi çoğunlukla şirkten ve şüpheden arınmış kalp diye açıklar. Kurtubî bu görüşleri, kötü sıfatlardan arınmış ve güzel sıfatlarla bezenmiş kalp tanımında toplar.

Hz. İbrahim'in bu duası kabul oldu mu?

Kur'an Yolu tefsiri, Râzî'ye dayanarak, müfessirlerin babasının bağışlanması dışındaki bütün dileklerinin kabul edildiğine dair deliller getirdiğini belirtir. Kur'an onun ahirette sâlihlerden olduğunu ve sonrakiler arasında iyilikle anıldığını bildirir (Nahl 16:122; Sâffât 37:108-109).